reageer

print

versturen

dinsdag, 5 september 2006, 15u48

"Op een mug schiet je niet met een kanon"
Antiterrorisme-maatregelen in België • Interview met Dan Van Raemdonck, woordvoerder Comité T

Vijf jaar na 11 september staan we stil bij de antiterrorisme-maatregelen die daarna in België uitgevaardigd werden. We vroegen Dan Van Raemdonck, woordvoerder van het kersverse Comité T, hoe hij erover denkt.

Julien Versteegh
06-09-2006

U bent woordvoerder van het Comité T. De Tvan terrorisme? De eerste afdeling van Al Qaeda in België?

Dan Van Raemdonck. Het Comité T is het waakzaamheidscomité inzake de strijd tegen het terrorisme. Het is dus geen terroristisch comité, maar een knipoog naar de Comités P en I, die het werk van de politie en de inlichtingendiensten moeten controleren. Maar het is meer dan een knipoog, want waakzaamheid in de strijd tegen het terrorisme is echt wel nodig. Strijd tegen het terrorisme, oké, want onschuldigen mogen niet het doelwit worden van blind geweld. Maar dit gezegd zijnde, staan we dan nog maar aan het begin. Eerst moeten we definiëren waartegen we strijden. Maar ook hoe ruim de vijand is. En ten slotte moet men zo tewerk gaan dat de wapens die gebruikt worden het meest aangewezen zijn en het best in verhouding staan tot het nagestreefde doel. De oprichting van het Comité T heeft dus tot doel studiewerk te verrichten over de wetgeving terzake en de mogelijke ontsporingen tegenover de rechtsstaat te analyseren. We willen erover waken dat de goedgekeurde wetteksten het vooropgestelde doel niet overschrijden en dat de praktische toepassing, zoals de huidige processen tegen de DHKC (Turkse communistische oppositiebeweging) en de GICM (Groupe Islamique Combattant Marocain), de regels van de rechtsstaat respecteren.

Net op 11 september komt het proces in beroep voor tegen de Turkse progressieve organisatie DHKC en de militant Bahar Kimyongür.

Dan Van Raemdonck. We gaan verslag proberen te doen over wat klopt en wat niet klopt in dit proces. Het is belangrijk dat niet afgeweken wordt van de rechtsregels. In de zaak Bahar Kimyongür behoor ik tot hen die denken dat België beslist heeft Bahar uit te leveren aan Nederland, dat is staat is hem uit te wijzen naar Turkije. Gezien de zwakke elementen in het Turkse internationale aanhoudingsmandaat heeft Nederland hem uiteindelijk vrijgelaten. Ik weet dus niet op welke basis men hem nog kan vervolgen in België. Ik vrees dat de antiterrorismewetgeving bizarre praktijken dekt.

Sinds 2003 heeft België antiterrorismewetten. Voor een aantal ervan heb je meer dan gewone aandacht...

Dan Van Raemdonck. 11 september 2001 viel net in de periode van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie. Als bij toverslag kwamen wetsontwerpen te voorschijn die blijkbaar al lang in een lade klaarlagen. De Europese Unie keurde een "terrorisme"-richtlijn goed, die door de lidstaten verplicht moest worden omgezet in nationale wetgeving.

De organisaties voor de verdediging van de mensenrechten vroegen zich af waarom een specifieke beschuldiging van terrorisme nodig was. Er bestaat al een wet over criminele organisaties en een over bendevorming. Was er dan nog een nieuwe wet nodig?

Bovendien stelt de definitie van terrorisme een probleem. Ze is onnauwkeurig en voor interpretatie vatbaar. Een individu moet kunnen weten of de daad die hij of zij stelt, beantwoordt aan de definitie van terrorisme. Momenteel is dat echter onmogelijk. De definitie verwijst bijvoorbeeld naar het bezetten van gebouwen om druk uit te oefenen op de sociaal-economische belangen van een maatschappij. Kan een vakbond die strijd voert tegen een bedrijf en de lokalen ervan bezet, beschouwd worden als een terroristische organisatie? We waren er niet gerust in. Maar aangezien het ging over de omzetting van een Europese richtlijn, had het parlement niets in de pap te brokken. Waar sta je dan met het democratisch debat?

En de wet op de screening?

Dan Van Raemdonck."Screenen" betekent dat de inlichtingendiensten een onderzoek doen over u. Maar vreemdelingen ­ moslims ­ terroristen worden over één kam geschoren. Dat is wel erg kort door de bocht. Eerst werd de Moslim-Executieve van België gescreend. Om te verhinderen dat radicale islamisten daar zouden infiltreren, was er sprake van het toekennen van veiligheidsmachtigingen, waarvoor dus onderzoek naar de kandidaten moest gebeuren. Aangezien dat beschouwd werd als discriminerend (alleen de moslims waren doelwit van de screening), heeft de regering het uitgebreid tot alle burgers. Als vandaag dus een journalist toegang wil hebben tot de neutrale zone (de zone rond het koninklijk paleis en het parlement, nvdr) of tot de Europese zone, kan hij onderworpen worden aan een screening.

Deze wet tast de vrijheid van alle burgers aan. Je moet geen mug te lijf gaan met een kanon.

Maar is het geen noodzakelijk kwaad?

Dan Van Raemdonck. Als we toelaten dat onze vrijheden beperkt zouden worden in een geval van heirkracht, dan moet dat gebeuren door een wet en dan moeten de verhoudingen in acht genomen worden. Hier volstaat het te vermelden dat de wet alleen slaat op terroristische inbreuken om haar reeds duidelijk te begrenzen. Maar dat is niet gebeurd. Ja dus, soms moet je de fundamentele vrijheden aantasten, maar alleen als het absoluut noodzakelijk is. We mogen het verlies van de vrijheden, en vooral van de vrijheid van kritiek, onder het mom van de strijd tegen het terrorisme, niet aanvaarden. Anders wordt dat soort dingen "gewoon". En als een afwijking van de wettelijke vrijheden "gewoon" wordt, is het instellen van de avondklok in een gemeente, onder voorwendsel dat er wat jeugddelinquentie is, net zo "gewoon".

Hoe is het te verklaren dat alle democratische partijen die wetten goedgekeurd hebben?

Dan Van Raemdonck. Daar heb ik geen flauw idee van. Ik denk dat sommige verkozenen die wetsontwerpen niet eens gelezen hebben. Er is duidelijk gebrek aan democratische controle. Als politieke moed betekent ofwel zich onthouden ofwel naar het toilet gaan tijdens de stemming, dan is er een probleem.

En bovendien: een thema zoals veiligheid wordt opgelegd door de retoriek van extreem-rechts. Maar de zogenaamde democratische partijen bespelen zelf dat thema om zich niet te laten voorbijlopen. Het is ook het thema waarbij je het makkelijkst kan surfen op de gevoelens van de burgers. En tot slot, die maatregelen maken een nog grotere sociale controle op de burgers mogelijk, bij gebrek aan een antwoord op de verzuchtingen van de bevolking. Bovendien merken we een tendens tot het criminaliseren van acties van sociale strijd.

Het Clea (Comité voor vrije meningsuiting en vrije vereniging) organiseert op 9 september "Zes uur voor onze vrijheden" aan de ULB in Brussel. Doorheen de debatten wordt een stand van zaken opgemaakt van de toestand van onze democratische rechten.

Aanverwante artikels: