print

versturen

dinsdag, 12 juni 2001, 10u03

“Wij zijn verbijsterd over het grote aantal afwijkingen bij pasgeborenen”

Belgische dokters helpen misvormde Iraakse kinderen

In Irak worden opvallend veel kinderen geboren zonder ogen, zonder schedeldak of met andere vreselijke afwijkingen. Dat bevestigen drie Belgische artsen die het land onlangs bezochten. De oorzaak: het verarmd uranium dat de geallieerden tijdens de Golfoorlog in hun munitie gebruikten. De drie zijn een hulpprogramma gestart.

Frank Sonck

Het begon met een oproep die dokter Mohammed Salman, een oogchirurg in Bagdad, in mei van vorig jaar via het internet verspreidde. Salman beschrijft daarin het geval van de vier maanden oude Banin, die geboren werd zonder ogen. De moeder is tijdens haar zwangerschap niet ziek geweest en heeft geen medicijnen genomen. Maar haar man, een Iraaks tanksoldaat, werd in 1991 wel het slachtoffer van een Amerikaanse aanval met antitankwapens. En kort voor de zwangerschap ontplofte dichtbij hun huis ook nog een kruisraket. Volgens dokter Salman is er daardoor een reële kans dat een van beide ouders blootgesteld werd aan verarmd uranium en dat de misvorming bij Banin daaraan te wijten is.

Edward De Schutter, een oogarts verbonden aan het Kortrijkse Groeninghe Ziekenhuis, las de oproep. Hij begon via e-mail een wetenschappelijke discussie met Salman. Op de aanvankelijk nogal kritische en ongelovige vragen reageerde die dat De Schutter zich dan maar zelf van de toestand moest komen vergewissen.

Dokter De Sutter stemde toe. Samen met twee collega’s, Eddy Brugman en Roland Bonneux, van het Groeninghe Ziekenhuis verbleef hij van 15 tot 22 april in Irak. De toestand die de drie daar aantroffen, noemt De Sutter achteraf “huiveringwekkend”. Hij onderzocht zelf verschillende kinderen die zonder ogen geboren waren maar kreeg ook foto’s te zien van kinderen met groteske afwijkingen, zoals de aanzet van één oog midden op het gelaat – zogeheten cyclopen. Zijn collega Banneux onderzocht kinderen die zonder schedeldak geboren werden en die in couveuses in leven gehouden worden.

Verarmd uranium oorzaak

“Ik ben niet zozeer verbijsterd dat de afwijkingen voorkomen maar wel over het grote aantal ervan,” zegt dokter De Schutter achteraf. “Op 4.000 geboorten zijn er 20 met dergelijke afwijkingen. Irak lijkt wel een wetenschappelijk curiosum geworden.”1

Anoftalmie, of baby’s die geboren worden met slechts één oog of die beide ogen missen, is inderdaad een zeer zeldzame afwijking die slechts bij 1 op 50 miljoen geboorten voorkomt. Maar in zijn oproep vorig jaar maakte dokter Salman gewag van negen gevallen op amper twee jaar tijd. Bij acht daarvan is sprake van totale anoftalmie. Maar het meest opvallende is dat in zeven van de gevallen de vaders deel uitmaakten van de Iraakse tanktroepen die in 1991 door de VS-troepen gebombardeerd werden met projectielen waarin... verarmd uranium zat.

Ook dokter De Sutter en zijn collega’s blijken ondertussen de mening toegedaan dat verarmd uranium de oorzaak is van de dramatische evolutie in Irak. Ze erkennen dat er nog geen hard wetenschappelijk bewijs voor de nefaste gevolgen van verarmd uranium bestaat. Maar dat komt volgens hen grotendeels doordat de Vernigde Staten en Groot-Brittannië dit potje “gedekt willen houden”.

De drie artsen zijn intussen alvast een hulpproject gestart, het Iraqichild-project. Bedoeling is een medische hulpmissie naar Bagdad te sturen met medische boeken, medisch materiaal, en uitwisseling en opleiding met Iraakse ziekenhuizen te organiseren. Meer info vindt u op www.vvov.be.

1. Nederlands Tijdschrift Geneeskunde, 26 mei 2001.